پروژه چغازنبيل/معرفي پروژه چغازنبيل با گذشت ساليان دراز از حفاريهاي چغازنبيل، متاسفانه اغلب بقاياي معماري در معرض فرسايش قرار گرفته بودند. با توجه به اقليم پرباران منطقه، مصالح اصلي مجموعه كه عموما" از خشت خام و اجر است با فرسايش شديدي مواجه بوده و همين موضوع حفاظت ان را با مشکلات زيادي روبرو ساخته بود. علاوه بر اين قرار داشتن مجموعه تاريخي چغازنبيل در مناطق جنگي خوزستان در طي جنگ ايران و عراق و به تبع ان عدم رسيدگي و مراقبتهاي مستمر در طي اين دوران، وضعيت نامناسبي را از نقطه نظر حفاظتي براي اين مجموعه تاريخي بوجود اورده بود. در سال 1998 ميلادي براي جلوگيري از تخريب هر چه بيشتر اين شهر كهن، طي توافق به عمل امده بين سازمان ميراث فرهنگي ايران، يونسکو، بنياد اعتباري ژاپن و همکاري موسسه کراتره فرانسه (موسسه بين المللي حفاظت از بناهاي خشتي) ، طرح مطالعاتي حفاظت و مرمت محوطه تاريخي چغازنبيل در زمينههاي مختلف علمي اغاز گرديد. در اين رابطه يک پايگاه دايمي پژوهشي شامل ازمايشگاه، بخش حفاظت و مرمت، کتابخانه، بخش رايانهاي و بخش مطالعات سفال در بخش اداري موزه هفت تپه ايجاد و تجهيز شده است. چارچوب كلي پروژه چغازنبيل به دو بخش مطالعاتي و اجرايي تفكيك شده است. در بخش مطالعاتي اين پروژه مواردي همچون جمع اوري اطلاعات، مستندنگاري، مطالعات باستانشناسي, معماري, زمين شناسي, شناخت مواد و مصالح, محيط زيست, حفاظت و مرمت، ژئوفيزيک و غيره گنجانده شده و در بخش اجرايي نيز انجام اقدامات حفاظتي مجموعه تاريخي بر مبناي اطلاعات به دست امده در نظر گرفته شده است. مدت زمان در نظر گرفته شده براي انجام نخستين مرحله پروژه سه سال بوده که دو سال ان اختصاص به مطالعات داشته و سال پاياني نيز براي انجام اقدامات اجرايي و حفاظتي بر مبناي اطلاعات به دست امده در نظر بوده است. همچنين به موازات مطالعات، حفاظتهاي اضطراري نيز با هدف رفع خطر از محوطه و به منظور مهيا ساختن زمينهيي مناسب براي تحقيق و پژوهش اعمال شده است. در اين اقدامات بسياري از الگوهاي حفاظتي نيز مورد ازمون و ارزيابي قرار گرفته که به عنوان راهکارهاي حفاظتي پيشنهاد شده که قابل اجرا ميباشد. در بدو شروع پروژه، ضمن بررسي مشکلات و نيازمنديهاي محوطه، برنامهيي در قالب 33 مورد پژوهشي ـ اجرايي با هدف حفاظت بهتر از محوطه، تدوين گرديد . نمودار پيشرفت کار مرتبا در پايان هر فصل تهيه و از سوي مديران و مجريان ملي و بينالمللي مورد ارزيابي قرار ميگرفت. همچنين ضمن انجام پروژه، برنامهريزي تخصصيتر مطالعات در گروههاي مختلف کاري، از سوي کارشناسان هر بخش ارايه و طبق برنامه زمانبندي شده اجرا گرديده است. برنامهها به گونهيي تهيه شده بود که همکاري تخصصهاي مختلف را در انجام مطالعات حفاظت و همچنين در بخشهاي اجرايي طلب مينمود، لذا در اينباره از همکاري کارشناسان مختلفي در حوزههاي دانشي: حفاظت و مرمت، شيمي، فيزيک، باستانشناسي، معماري، مترجمي زبان انگليسي، عمران، نقشه برداري، زمينشناسي، عمران، کامپيوتر، ابشناسي، محيط زيست، هواشناسي، مردمشناسي، تاريخ، کتابداري، خاکشناسي، مکانيک خاک، کانيشناسي، زبانشناسي، مستندنگاري، ماکتسازي، عکاسي، فيلمسازي و ساير علوم بهره گرفته شده است. برنامه مطالعاتي هر يک از گروههاي کاري به گونهيي تدوين گرديده است که به حفاظت مناسبتر محوطه کمک نمايد. به طور مثال در زمينه مرمت غالبا از همکاري کارشناساني بهره گرفته شده که در راستاي انجام پاياننامههاي تحصيلي خود، مشکلات حفاظتي مرتبط با محوطه و از جمله مواد و مصالح ان را دستمايه قرار دادهاند. برنامهريزيها در ساير گروههاي کاري نيز با چنين نگرشي همراه بوده است. در حال حاضر در کنار اين پژوهشها يک تيم مستندنگار به صورت مداوم در انجام مستندنگاريهاي محوطه همکاري دارند. ثبت و ضبط دقيق وضعيت موجود ذيقورات و بقاياي معماري مجموعه و همچنين رفتارسنجي (مونيتورينگ) مداوم محوطه از جمله مهمترين وظايف اين گروه ميباشد. استفاده از نيروهاي فعال دانشجويي با اهداف اموزشي در زمينههاي مختلف، به صورت محقق و يا کاراموز از ديگر اهداف پروژه بوده که بدان دست يافته است.
|